„Słuchowiska na leżakach” | Teatr Polskiego Radia x Teatr Ochoty

Słuchowisko powstało na podstawie brawurowej książki Salci Hałas nominowanej do nagrody NIKE w 2020 roku. Miejscem końca świata, jest gdyński Pekin, dzielnica przeznaczona do rewitalizacji, która staje się metaforą rozmaitych końców i braków; większych i mniejszych. Na przykładzie naszego małego końca, można sobie naocznie zobaczyć, jak to będzie wyglądało w większej skali – mówi w „Potopie” Halina. Głównymi bohaterkami słuchowiska są kobiety: Halina, Babka Szwajcerowa i zmagająca się z depresją Zośka. Halina, popadająca w swoistą logoreę, jest wiodącym głosem całej opowieści. Z jednej strony, kobiety reprezentują w świecie to co magiczne i wymykające się słowom (nie bez powodu jedna z nich okaże się czarownicą). Z drugiej zaś, ich wypowiedzi stanowią swoiste odbicie współczesnej rzeczywistości: kobiety monologują, powtarzając zasłyszane w radio czy internecie prawdy. Kontrapunktem dla tej nieco apokaliptycznej wizji świata jest doskonale słuchaczom znany głos narratorki, który nasuwając skojarzenia z filmem dokumentalnym wprowadza do całej historii poczucie humoru i lekki dystans.

Mateusz oraz Karolina, student i studentka wydziału krakowskiej reżyserii, w ramach swoich zajęć postanawiają przyjrzeć się pewnej tajemniczej sprawie kryminalnej. Przyjeżdżają do podhalańskiej wsi – Biały Dmuchawiec – aby zbadać sprawę kobiety oskarżonej o zamordowanie swojego narzeczonego. Elżbieta Surówka miała przed laty zabić Jana Liszaja, po czym zakopać go i zamurować pod własnym, świeżo wybudowanym – za pieniądze bogatej ciotki z Ameryki – domem. Kiedy odkryto zbrodnię, kobieta została skazana na więzienie, jednak spędziła w nim tylko dwa lata, po czym wyszła na wolność dzięki finansowej pomocy tej samej ciotki. Kiedy Mateusz i Karolina przybywają do Białego Dmuchawca, próbują od razu się czegoś dowiedzieć od mieszkańców. Jednak, jak się okazuje, nie jest to wcale takie łatwe, a sprawa do dziś pozostaje nie do końca wyjaśniona. Mateuszowi i Karolinie udaje się ustalić, że znacznie starszy od Elżbiety Jan Liszaj od wielu lat napastował ją i gwałcił. Ponadto podczas pobytu w więzieniu kobieta została opuszczona przez swojego obecnego męża, który – wraz z ich dzieckiem i jej najmłodszą siostrą – uciekł do Ameryki. Obsesyjne poszukiwanie prawdy prowadzi do wydarzeń, po których nic później nie jest już takie samo. Rzeczywistość się zakrzywia, a Mateusz i Karolina coraz bardziej zaczynają utożsamiać się z badaną przez siebie historią… Do tego stopnia, że sami stają się jej głównymi bohaterami.

Na Scenie Teatralnej Trójki zadebiutował Klub Komediowy, działający w Warszawie od 2014 roku. To niezależna grupa teatralna, „piwniczny plac zabaw dla dorosłych”. Kabaret literacki, stand-up, spektakle/performansy improwizowane – to ich specjalność. „Jak być Polakiem i niedrogo za to zapłacić” – oryginalna sztuka Klubu Komediowego- została zaadaptowana, czyli przystosowana do formatu słuchowiska dla Teatru PR. Michał Sufin – współautor i reżyser słuchowiska – tym razem zrealizował scenariusz, improwizacja zastąpiła więc teatralną grę. 

Bezkompromisowa i brawurowa – taka jest autobiograficzna proza Elizy Kąckiej. To opowieść o podwójnym doświadczeniu pewnej odmienności i nieprzystawalności do narzuconych społecznie ram. O mozolnym, ale pięknym budowaniu trudnej, nieoczywistej relacji. O byciu matką i córką. O życiowym dryfie, performowaniu świata i wydreptywaniu wiedzy. O dzielności. O miłości. O życiu w kokonie i wychodzeniu z niego motylem. O tym, ile mogą znaczyć słowa i jak to jest widzieć je w kolorach.

„Wszystko było wtedy możliwe, otwarte, wykasowane, świat był na urlopie i ty też razem z nim, nic cię nie omijało, bo nic się nie działo, nie było twojej kariery, bo nie było żadnych ścieżek kariery (…) co za ulga” – mówi jeden z bohaterów tekstu Martyny Wawrzyniak „Żyć z własnych pomidorów”. Dramat został napisany na konkurs Teatru Telewizji „Narracje nieobecne”, którego tematem była pandemia Covid. Autorka powraca do czasów rzeczywistości lockdownu, jej bohaterowie próbują budować utopijną rzeczywistość – komunę na wsi, w której każdy z nich stwarza siebie na nowo, snuje plany i przede wszystkim uczy nowych zasad funkcjonowania w całkiem innym świecie.
Opowieść Wawrzyniak to satyra na tamtą rzeczywistość, odbijająca w krzywym zwierciadle nasze ówczesne lęki i pragnienia.

Śmierć Ojca staje się dla bohatera pretekstem do rozrachunku i powrotu w głąb pamięci. To, co przez lata było przemilczane, nagle domaga się nazwania i przepracowania. Franio mierzy się z historią domu, w którym Ojciec był osią świata – figurą surową, niepodważalną, budzącą jednocześnie lęk i pragnienie akceptacji.  Słuchowisko według dramatu Artura Pałygi jest próbą ukazania tego, co zwykle dziedziczy się w rodzinie: wstydu, strachu, mechanizmów władzy. Z pozoru zwykłe wspomnienia układają się w obraz niepokojącej relacji, w której miłość miesza się z przemocą, a bliskość z upokorzeniem. Pałyga opowiada o ojcostwie jako micie kulturowym i jako realnej sile, która potrafi naznaczyć życie na długo po tym, gdy Ojca już nie ma.