Dekoracje, które się mszczą | Fringe Warszawa 2026

Zapraszamy na wystawę Idy Jarmoszewicz i Agnieszki Saks pt. „Dekoracje, które się mszczą”, realizowanej w ramach tegorocznej edycji FRINGE Warszawa w Teatrze Ochoty.

25-30.09.2026
wernisaż wystawy: 25.09 o godz. 18:00
Foyer górne Teatru Ochoty, ul. Reja 9, wstęp wolny

Dekoracja nie jest niewinna. Porządkuje przestrzeń, uspokaja spojrzenie, podpowiada, co uznać za piękne, a co usunąć z pola widzenia. „Dekoracje, które się mszczą” zaczynają się tam, gdzie ozdoba przestaje spełniać tę obietnicę. Zamiast wygładzać, przechowuje. Zamiast zasłaniać, ujawnia.

Wspólna praca Idy Jarmoszewicz i Agnieszki Saks rozwija się między malarstwem olejnym, szkłem, lustrem, grawerem, światłem i zapachem. Warstwa spotyka się tu z nacięciem, obraz z odbiciem, przedmiot ze śladem, który pozostawia w przestrzeni. Dekoracja przestaje być tłem. Zaczyna zatrzymywać to, co miała oswoić.

Ida Jarmoszewicz w podwójnych portretach zestawia dwa wizerunki tej samej kobiety: dawny i współczesny. Nie buduje jednak prostego porównania między młodością a starością. Interesuje ją to, co trwa pomiędzy obrazami mimo przemiany ciała i upływu czasu. Tożsamość nie zamyka się tu w jednej twarzy. Ujawnia się w geście, fakturze, układzie form i powtórzeniu. W jej malarstwie pojawiają się także echa ornamentów żałobnych i rytuałów pamięci, form stworzonych po to, by łagodzić stratę, a zarazem przechowujących jej ślad.

Agnieszka Saks pracuje ze szkłem, lustrami z odzysku, grawerowanymi taflami, bibelotami i konstrukcjami wykonywanymi w technice Tiffany’ego. Wykorzystuje katoptryczne właściwości tych materiałów. Nacięty znak odbija się, zwielokrotnia albo wychodzi poza powierzchnię jako projekcja. Obraz zmienia się wraz z ruchem patrzącego. Odbicie, cień i obecność widza stają się częścią pracy.

Do szkła, światła i odbicia Saks włącza także zapach. Nie traktuje go jako oprawy, lecz jako pełnoprawne medium wystawy. Zapach nie ma powierzchni ani wyraźnej granicy. Rozchodzi się w przestrzeni, wyprzedza obraz i uruchamia pamięć, zanim zostanie świadomie rozpoznany. Wnika w ciało wraz z oddechem, przez co nie pozwala widzowi zachować bezpiecznego dystansu. Staje się dekoracją, której nie można zatrzymać w jednym miejscu.

„Dekoracje, które się mszczą” opowiadają o formach, które odmawiają przypisanej im bierności. Obraz wychodzi poza powierzchnię, zapach poza wyznaczoną przestrzeń, a ornament przestaje być posłuszny. To, co miało jedynie zdobić, zaczyna patrzeć.

Sztuka Idy Jarmoszewicz porusza się między światem pomyślanym, logiką a terenem  hermetycznych przeżyć wewnętrznych. Interesują ją wszelkiego rodzaju psychiczne projekcje i natręctwa myślowe. W swoich pracach  artystka zastanawia się jak świat wewnętrznej logiki zabarwia postrzeganą rzeczywistość. W tym rzeczywistość cielesną. Na planie jednostkowym i planach całych społeczności. Jak zinternalizowane filtry formatują percepcję doświadczeń i wspomnień.
Artystka bada możliwości wizualnego tworzenia i odtwarzania złożonych przeżyć
i myśli. W tym schematów i obron psychicznych.
Ida Jarmoszewicz realizuje pomysły w medium malarskim oraz pracuje między innymi z materiałami  obarczonymi własną historią: drukowanymi tkaniny vintage, meblami i found objects. Daje to artystce możliwość uczestniczenia w intertekstualności pola sztuki i poszukiwania zapisu historii myślanej i przeczutej.

Ida Jarmoszewicz zdobyła wykształcenie na Wydziale Malarstwa Warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Następnie ukończyła z wyróżnieniem wydział Fine Art w Chelsea College of Art and Design w Londynie.
Obecnie współpracuje z Żoliborskim Domem Kultury, gdzie prowadzi zajęcia z malarstwa, rysunku i plastyki dla dorosłych i młodzieży. Współpracuje również z Akademią Pedagogiki Specjalnej, gdzie w Instytucie Edukacji Artystycznej prowadzi zajęcia z praktyki i teorii sztuki współczesnej.

Agnieszka Saks buduje swój język artystyczny z materii, światła i zapachu. Jej realizacje wyrastają z zainteresowania pamięcią, nieobecnością, chorobą, śmiercią, wojną oraz przemocą wobec ludzi i zwierząt. Artystka bada, w jaki sposób to, co niewidzialne, wyparte lub utracone, może ponownie ujawnić się poprzez obraz, projekcję i działanie zmysłów.
Saks tworzy autorską lightgrafię - grafikę wykonywaną na szkle, przede wszystkim na odzyskanych lustrach, których powierzchnie graweruje i traktuje jak matryce graficzne. Istotnym elementem jej praktyki jest efekt katoptryczny: światło skierowane na opracowaną taflę przenosi powiększony obraz na przeciwległą ścianę. Lustro przestaje być wówczas wyłącznie powierzchnią odbicia, stając się urządzeniem projekcyjnym oraz nośnikiem obrazu, pamięci i informacji. Widmowy charakter tych projekcji przywołuje również dawne praktyki optyczne i tradycję seansów spirytystycznych, w których zwierciadło postrzegano jako powierzchnię pośredniczącą między światem widzialnym a tym, co nieobecne. W realizacjach wykonywanych w technice Tiffany’ego artystka wykorzystuje także cynę jako materię rysunkową, pozwalając jej tworzyć metaliczne rozlewy, narośla i skrzepy.

Równolegle rozwija praktykę olfaktoryczną, traktując zapach jako autonomiczne medium artystyczne, zdolne budować dramaturgię przestrzeni, uruchamiać pamięć i zmieniać sposób odbioru obrazu. Jej kompozycje były prezentowane między innymi w galerii LETO, podczas NADA Villa Warsaw, w londyńskiej galerii Lévy Gorvy Dayan, w Bunkrze Sztuki w Krakowie oraz w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Jest autorką pracy „Chaja. Początek piękna”, stworzonej do wystawy poświęconej Helenie Rubinstein, oraz kompozycji olfaktorycznej przygotowanej do wystawy „Fałszywe widoki” Łukasza Stokłosy.

Agnieszka Saks mieszka i pracuje w Warszawie. Od ponad dwudziestu lat prowadzi autorskie działania edukacyjne oraz realizuje projekty artystyczne, ekologiczne i społeczne. Przez wiele lat była związana z Wolskim Centrum Kultury, a obecnie pracuje w Żoliborskim Domu Kultury. W 2025 roku, wspólnie z Leszkiem Nurzyńskim, otrzymała Warszawską Nagrodę Edukacji Kulturalnej w kategorii „Kompetencje przyszłości” za projekt „Wszystko jest w porządku”.